دسته بندی نشده

نگاهی به ۱۰ سال وعده‌ و اظهارنظر برای ساخت «سد معشوره»

– اخبار استانها – به گزارش پایگاه خبری سرمایه ایرانی، به نقل از خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، حدود ۵۹ درصد از مساحت لرستان با شهرستان‌های الشتر، نورآباد، کوهدشت، پلدختر، چگنی و رومشکان در حوضه آبریز کرخه و ۴۱ درصد با شهرستان‌های بروجرد، دورود، ازنا و الیگودرز و نیز بخشی از خرم‌آباد در حوضه آبریز کارون …

– اخبار استانها –

به گزارش پایگاه خبری سرمایه ایرانی، به نقل از خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، حدود ۵۹ درصد از مساحت لرستان با شهرستان‌های الشتر، نورآباد، کوهدشت، پلدختر، چگنی و رومشکان در حوضه آبریز کرخه و ۴۱ درصد با شهرستان‌های بروجرد، دورود، ازنا و الیگودرز و نیز بخشی از خرم‌آباد در حوضه آبریز کارون قرار دارد.

لرستان از حوضه آبریز کرخه فقط سد ایوشان با ظرفیت ۵۱ میلیون مترمکعب را دارد؛ از سوی دیگر فقط ۳.۵ درصد سهم منابع آبی این استان از حوضه آبریز کارون است. این تخصیص در حالی رقم خورده است که بیش از ۱۳۰ رودخانه در لرستان وجود دارد و علاوه‌برآن تولید حدود ۸ میلیارد مترمکعب رواناب این استان را به یکی از غنی‌ترین شبکه‌های آبی کشور تبدیل کرده است.

حدود ۹ هزار کیلومتر رودخانه و ۱۱ درصد رواناب‌های ایران در لرستان قرار دارد، اما نبود منابع آب پایدار و توقف پروژه‌های سدسازی مردم این استان را به‌سوی بهره‌گیری از منابع آب زیرزمینی سوق داده است.

برداشت مداوم از آب زیرزمینی در حالی شکل‌گیری بحران‌های اجتماعی-اکولوژیکی را شدت می‌دهد و خشک‌شدن تالاب‌ها، گردوغبار، افت کیفیت آب، فرونشست و مهاجرت اقلیمی را به‌دنبال دارد که متوسط سطح آب زیرزمینی لرستان در بهمن‌ماه ۱۴۰۱ حدود ۱.۳ متر افت پیدا کرد.

دشت کوهدشت در همان سال با حدود ۲۲ متر بیشترین افت سطح آب زیرزمینی در بلندمدت را به خود اختصاص داد تا دشت این شهرستان در میان دو رودخانه کشکان و سیمره همچنان ممنوعه باشد و کشاورزان بی‌سهم از آب‌های جاری.

بیلان منفی دشت کوهدشت

حمزه آزادبخت مدیر منابع آب کوهدشت در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم گفت که وابستگی کامل اقتصادی مردم این شهرستان به کشاورزی و همچنین وابستگی کامل کشاورزی به آب زیرزمینی باعث ایجاد بحران در بخش آب کوهدشت شده است.

او اعلام کرد که برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و عدم توازن بین تغذیه و تخلیه آبخوان دشت کوهدشت را به دشت ممنوعه تبدیل کرده است، به‌طوری‌که هرساله شاهد افت سطح آب به نسبت سال قبل هستیم.

آزادبخت تأکید کرد که بیش از یک‌دهه است که بیلان دشت کوهدشت به‌علت اضافه برداشت‌ها از آب‌های زیرزمینی و عدم توازن بین تغذیه و تخلیه آبخوان همواره منفی است.

مدیر منابع آب کوهدشت با اشاره به تأثیر بارندگی‌های اخیر در این شهرستان ابراز کرد که بیشترین تأثیر بارش‌ها طی سال زراعی جاری ‌در خاموشی چاه‌ها و عدم استفاده از آب زیرزمینی است.

آزادبخت با اعلام این‌که بارندگی‌ها با ایجاد رواناب و آب‌های سطحی تأثیر آن‌چنانی بر آب‌های زیرزمینی در کوتاه‌مدت ندارد، گفت که احداث سد معشوره بدون شک برای دشت کوهدشت با توجه به نیاز مبرم کشاورزی به آب پایدار و با توجه به وابستگی آب شرب به آب زیرزمینی ضروری است.

استان لرستان , بحران آب ,

کلنگ‌زنی سدی بدون اخذ مجوز

بحران آب کوهدشت سال‌های اخیر همواره رو به افزایش بوده و احداث سد معشوره در حدود ۵۰۰ متر پایین‌تر از محل تلاقی دو شاخه تشکیل‌دهنده رود کشکان به‌عنوان تنها راه نجات این شهرستان از تداوم خشک‌سالی‌ها معرفی‌شده است.

سد معشوره در دولت محمود احمدی‌نژاد بدون اخذ مجوز ماده ۲۱۵ خرداد ۱۳۹۲ کلنگ‌زنی شد. او در آغاز عملیات اجرایی این پروژه گفته بود احداث این پروژه آثار عمرانی و اقتصادی فراوانی برای مردم لرستان به‌دنبال دارد.

حبیب‌الله دهمرده استاندار وقت لرستان پس‌ از کلنگ‌زنی معشوره احداث این پروژه را در حالی آرزوی همیشگی مردم این استان خوانده بود که سد معشوره در دولت یازدهم به‌علت نداشتن مجوز ماده ۲۱۵ و نیز نداشتن توجیه اقتصادی متوقف شد.

توقف سد معشوره واکنش مرحوم الهیار ملکشاهی نماینده وقت کوهدشت را در فروردین‌ ۱۳۹۳ برانگیخت. او علت توقف این پروژه را تصمیم‌گیری شورای آب کشور برای عدم ایجاد مشکل برای آب کرخه خواند.

او اما از قول وزیر نیروی وقت مبنی بر رفع مشکل سد معشوره خبر داد و گفته بود مطالعات این پروژه به اوایل انقلاب برمی‌گردد و مگر می‌شود این همه هزینه و کار و تلاش را نادیده گرفت؟!

استان لرستان , بحران آب ,

 

۱۰ سال وعده و اظهارنظر برای ساخت سد معشوره لرستان

ردیف

مقام مسئول

وعده و نظر

تاریخ

۱

احمدی‌نژاد

رئیس جمهور

سد معشوره آثار عمرانی و اقتصادی فراوانی برای مردم دارد و امیدواریم آغاز عملیات اجرایی این سد جلوه‌ای برای رسیدن به عدالت باشد  

۴ خرداد ۱۳۹۲

۲

هوشنگ بازوند

استاندار لرستان ‌

در جلسه یک‌ساعته با وزیر نیرو قرار اجرای سد معشوره بدون هیچ‌ تغییری در  انتقال آب کشاورزی اجرایی شود.

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۳

۳

حسن روحانی

رئیس جمهور

تصمیم گرفته شده بود که سد معشوره ادامه پیدا نکند، اما با بحث‌هایی که ما در تهران انجام دادیم کار این پروژه ادامه می‌یابد

۲۸ خرداد ۱۳۹۳

۴

شریعتمداری

معاون اجرایی رئیس‌جمهور

سد معشوره برای جلوگیری از آسیب‌ سیلاب‌ها در پلدختر و بهره‌مندی از مواهب سد در هنگام خشک‌سالی اجرایی می‌شود

۶ شهریور ۱۳۹۴

۵

چیت‌چیان

وزیر نیرو

در حال تکمیل مطالعات سد معشوره در وزارت نیرو هستیم. به‌محض تکمیل مطالعات به‌طور حتم اجرایی می‌شود

۲۵ شهریور ۱۳۹۵

۶

رضا اردکانیان

وزیر نیرو

تخصیص اعتبار برای ایجاد سد معشوره با توجه به جلسات و رایزنی‌های انجام‌شده با مسئولان لرستان بازبینی می‌شود

۶ تیر ۱۳۹۸

۷

جهانگیری

معاون اول رئیس‌جمهور

احداث سد معشوره یکی از اولویت‌های دولت است

۳۰ دی ۱۳۹۹

۸

موسی خادمی

استاندار لرستان

ساخت سد معشوره با حجم ۵۰۰ میلیون متر مکعب آغاز می‌شود و فرایند ادامه این پروژه مورد موافقت اولیه و تصویب قرار گرفت

یکم اردیبهشت ۱۴۰۰

۹

سید ابراهیم رئیسی ‌

رئیس جمهور

‌احداث سد معشوره از جمله کارهایی است که  باید به اتمام برسد

۱۹ آذر ۱۴۰۰

۱۰

علی‌اکبر محرابیان

وزیر نیرو

سد معشوره به تأمین مالی قابل‌توجهی نیاز دارد و امیدواریم با لحاظ مصوبه سفر استانی اجرای پروژه سرعت بیشتری بگیرد

۱۹ آذر ۱۴۰۰

۱۱

فرهاد زیویار

استاندار لرستان

عملیات اجرایی سد معشوره با توجه به دیدارهای‌ متعدد با معاونان وزیر نیرو پس از تکمیل کارگاه از اوایل پاییز آغاز می‌شود

۴ مرداد ۱۴۰۱

۱۲

قالیباف

رئیس مجلس

‌ سد معشوره یک نقطه حیاتی برای کشور است؛ دولت و مجلس مصمم هستند برای احداث این پروژه گام جدی بردارند

۳ شهریور ۱۴۰۱

۱۳

نیکزاد

نایب رئیس مجلس

مشکلات اجرای سد معشوره با مسئولیت شرکت مدیریت منابع آب ایران باید حداکثر تا ۲۰ روز رفع شود

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲

جدال مسئولان لرستان با وزارت نیرو

تمام کش‌وقوس‌های سد معشوره به دولت یازهم نیز کشیده شد و حسن روحانی رئیس‌جمهور سابق در ۲۸ خرداد ۱۳۹۳ در سفر به لرستان نسبت به این پروژه گفته بود که تصمیم گرفته‌شده بود معشوره ادامه پیدا نکند، اما با بحث‌هایی که در تهران داشتیم کار این سد ادامه می‌یابد.

این اظهارات شخص اول دولت یازدهم در حالی مطرح شد که سردار عبادالله عبدالهی فرمانده وقت قرارگاه خاتم‌الانبیا و مدیر وقت قرارگاه مجری ساخت معشوره تعطیلی این سد را در چهارم بهمن ۱۳۹۴ رسانه‌ای کرد و گفته بود که از اجرای این پروژه خوب دفاع نشد و احداث معشوره تعطیل شد.

تعطیلی دوباره معشوره در حالی رخ داد که قرارگاه خاتم‌الانبیا حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیارد تومان برای زیرساخت‌های اجرایی این پروژه هزینه کرده بود. محمد شریعتمداری معاون اجرایی وقت رئیس‌جمهور که ششم شهریور ۱۳۹۴ به لرستان سفر کرده بود به سد متوقف‌شده این استان واکنش نشان داد.

او گفته بود مبلغ ۵۰۰ میلیارد ریال برای آغاز عملیات اجرایی سد معشوره به پیمانکار داده شده است و پرداخت هزینه و کار غیرکارشناسی باعث شد در تنظیم قرارداد با وزارت نیرو با تأخیر مواجه شویم.

ماجراهای سد معشوره در دولت‌ یازدهم همچنان ادامه‌دار بود، به‌طوری‌که هوشنگ بازوند استاندار وقت لرستان در ۲۰ آبان ۱۳۹۵ از سنگ‌اندازی‌های سه‌ ساله وزارت نیرو برای احداث این سد خبر داد.

استان لرستان , بحران آب ,

سدی که وعده ذخیره کرد

جدال مسئولان لرستان با وزارت نیرو پای سد معشوره را به این وزارتخانه کشاند تا موانع اجرای این پروژه با وساطت بابک دین‌پرست معاون وقت وزیر کشور برطرف شود.

اماواگرهای احداث پروژه دیرینه لرستان با وجود وعده‌های مسئولان ارشد کشور به دولت دوازدهم نیز کشیده شد و کاهش تخصیص حجم این سد از ۲۷۱ میلیون مترمکعب آب به حدود ۵۰ میلیون مترمکعب بار دیگر معشوره را در محاق بهره‌برداری قرار داد.

وعده‌های احداث سد معشوره فقط منحصر به سال‌های اخیر نیست، بلکه استانداران و نمایندگان سابق لرستان نیز در اظهارنظرهای مختلف از پیگیری برای احداث این سد خبر داده بودند.

سید موسی خادمی استاندار سابق لرستان در یکم اردیبهشت ۱۴۰۰ از موافقت اولیه برای ادامه سد معشوره خبر داد و گفته بود که ساخت این پروژه با حجم ۵۰۰ میلیون مترمکعب آغاز و مجوزهای لازم نیز ظرف چند روز آینده اخذ می‌شود.

مجوزهای احداث سد معشوره نه‌تنها هنوز اخذ نشده است، بلکه توقف ۱۸ ساله پروژه حیاتی لرستان واکنش سید ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور را در سفر به این استان در پی داشت و او در آذرماه ۱۴۰۰ در نشست با خبرنگاران اعلام کرد که کار این سد باید آغاز شود و هر مقدار بودجه داریم برای این پروژه می‌گذاریم.

استان لرستان , بحران آب ,

ماجراهای تخصیص‌ سد معشوره

رئیس‌‌جمهور همچنین در شورای اداری لرستان در همان تاریخ با ذکر این نکته که ما می‌خواهیم عقب‌ماندگی‌های چندساله این استان را جبران کنیم گفت که مطالعات سد معشوره انجام شده است و در این راستا پیگیری‌هایی را برای اعتبار این پروژه انجام می‌دهیم.

تأکید رئیس‌جمهور مبنی بر احداث سد معشوره در نشست تخصصی با کشاورزان و دامداران لرستان در ۱۹ آذر ۱۴۰۰ نیز تکرار شد و او بیان کرد که احداث این سد ازجمله کارهایی است که باید در این استان به اتمام برسد و وظیفه‌داریم عقب‌ماندگی موجود در این زمینه را با سرعت جبران کنیم.

سد معشوره علی‌رغم دستور صریح رئیس‌جمهور و با وجود قرارگیری در جزو مهم‌ترین مصوبات سفر سید‌ ابراهیم رئیسی به لرستان پس از گذشت دو سال همچنان بلاتکلیف است و روی میز وزارت نیرو.

حجت‌الاسلام محمدرضا مبلغی نماینده مردم کوهدشت و رومشکان در مجلس در ارتباط با آخرین وضعیت سد معشوره به خبرنگار تسنیم گفت که احداث این سد از مطالبات چهل‌ساله مردم این شهرستان‌هاست و مقدمات ساخت معشوره اکنون فراهم ‌شده‌است.

‌او با اعلام این‌که تخصیص اولیه برای سد معشوره در چند دولت گذشته ۲۷۳ میلیون مترمکعب است، بیان کرد که این تخصیص در ادامه به ۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافت و این میزان حجم آب جوابگوی تأمین آب شرب، صنعت و کشاورزی برای کوهدشت و رومشکان نبود.

استان لرستان , بحران آب ,

پروژه حیاتی در توقف اصلاح ماده ۲۳

مبلغی با تأکید به این‌که تخصیص فعلی سد معشوره با پیگیری‌های فراوان به ۱۸۵ میلیون مترمکعب رسیده است، اعلام کرد که در مرحله‌ای دیگر تلاش خود را برای افزایش تخصیص این سد ادامه می‌دهیم.

نماینده مردم کوهدشت و رومشکان با اعلام این نکته که مصوب شده است ارتفاع سد معشوره حدود ۱۲۰ متر باشد به تلاش‌های خود برای راه‌اندازی هر چه سریع‌تر این پروژه تأکید و ابراز کرد که حجم این سد به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که بتواند حجم یک‌میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب را در خود جای دهد.

او با اعلام این‌که احداث سد معشوره دستور اکید رئیس‌جمهور را دارد، بیان کرد که وزیر نیرو و رئیس مجلس نیز از این پروژه بازدید کرده‌اند و ساخت معشوره مورد تأکید مسئولان ارشد کشور است.

نماینده مردم کوهدشت و رومشکان در مجلس با بیان این‌که برخی از زمین‌های مجاور سد معشوره در حال حاضر خریداری‌شده اعلام کرد که فرازبند این پروژه تمام‌شده است و اکنون در مرحله اصلاح ماده ۲۳(مجوز اجرای پروژه و داشتن ردیف اعتباری) در سازمان برنامه‌وبودجه هستیم.

مبلغی با اشاره به پیگیری‌های خود از سوی سازمان برنامه‌وبودجه گفت که وزارت نیرو قول داده است که قرارداد این پروژه بلافاصله پس از اصلاح ماده ۲۳ با پیمانکار منعقد شود.

استان لرستان , بحران آب ,

سدهای لرستان در محاق بهره‌برداری

او با اشاره به مزایای سد معشوره اعلام کرد که احداث این پروژه مشکل آب شرب کوهدشت و رومشکان را رفع می‌کند و علاوه بر آن نیز تأثیرات شگرفی بر تولیدات بخش کشاورزی و رونق اقتصادی این منطقه دارد.

عملیات اجرایی سد معشوره پس از گذشت دو سال از دستور رئیس‌جمهور در حالی هنوز آغاز نشده است که فرهاد زیویار استاندار لرستان در چهارم مرداد ۱۴۰۱ در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از آغاز روند احداث این پروژه در پاییز همان سال خبر داده بود.

سد معشوره بیش از ۳۶ هزار هکتار از اراضی لرستان را آبیاری می‌کند و هیئت‌وزیران در مصوبه ۱۸ اسفند ۱۳۸۴ در حالی روی احداث این سد برای مشروب‌کردن اراضی کشاورزی کوهدشت تأکید کرده بود که این پروژه مورد تأکید محمدباقر قالیباف رئیس مجلس نیز در سفر به این استان قرار گرفت.

او شهریور ۱۴۰۱ از سد معشوره بازدید کرد و این پروژه را یک نقطه حیاتی برای کشور خواند و به مردم لرستان این اطمینان را داده بود که دولت و مجلس مصمم هستند تا کار معشوره با یک جدول زمان‌بندی شروع شود و با شیب ملایمی شتاب بگیرد.

مقدمات اجرایی سد معشوره با وجود گذشت بیش از شش ماه از سفر رئیس مجلس هنوز در محاق بوده و سایر سدهای لرستان نیز همچون کمندان ازنا، شهید بروجردی و آبسرده بروجرد، تاج‌امیر نورآباد، عالی‌محمود الیگودرز، مخمل‌کوه و زیبامحمد خرم‌آباد با مجموع ظرفیت کمتر از ۲۰۰ میلیون مترمکعب در حال ساخت یا مطالعه نهایی است.

استان لرستان , بحران آب ,

جفا در حق حقابه لرستان

محمد اوژن مدیر منابع آب رومشکان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم گفت که لرستان با دارا بودن ۱۲ درصد رواناب‌های سطحی کشور و شرایط توپوگرافی و زمین‌شناسی خاص خاستگاه‌های مناسبی برای احداث سد دارد.

او تأکید کرد که مقایسه لرستان با سایر استان‌ها ازنظر طرح‌های توسعه منابع آب در طول چهار دهه به‌هیچ‌وجه متناسب با ظرفیت‌های آبی این استان نیست و تعداد شش سد خاکی (هاله کوهدشت، مروک دورود، خان‌آباد، حوضیان و کزنار الیگودرز، ایوشان خرم‌آباد) با ظرفیت مجموع حدود ۲۰۷ میلیون مترمکعب در لرستان آبگیری و بهره‌برداری شده است.

مدیر منابع آب رومشکان اعلام کرد که کل حقابه لرستان از آب‌های سطحی از طریق مخازن سدها کمتر از ۴۵۰ میلیون مترمکعب بوده، اما این مقدار در خوزستان ۲۰ میلیارد مترمکعب و معادل حدود ۴۰ برابر این استان است.

اوژن با تأکید به این‌که سهم لرستان از حجم کل سدهای کشور که ۵۱ میلیارد مترمکعب است کمتر از نیم‌درصد بوده، گفت که کوهدشت و رومشکان ۱۸۰ هزار هکتار زمین کشاورزی یعنی یک‌چهارم کل اراضی زراعی این استان را دارد، اما کمتر از ۱۰ درصد این اراضی به‌صورت آبی است.

او اعلام کرد که عمده آب اراضی آبی شهرستان‌های کوهدشت و رومشکان از طریق تخلیه سفره‌های استراتژیک آب زیرزمینی به‌وسیله حفر چاه‌های کشاورزی تأمین می‌شود که تبعات این برداشت‌های بی‌رویه بر کسی پوشیده نیست.

استان لرستان , بحران آب ,

دبه وزارت نیرو

مدیر منابع آب رومشکان تأکید کرد که میزان افت متوسط سالانه سطح سفره‌های آب زیرزمینی در دشت کوهدشت ۶۵ سانتی‌متر و این مقدار در دشت رومشکان ۴۵ سانتی‌متر است.

اوژن اعلام کرد که طبق آمار و اطلاعات موجود در شرکت آب منطقه‌ای لرستان در ۳۴ سال گذشته مجموع افت آب زیرزمینی دشت کوهدشت ۲۲ متر و مجموع افت آب زیرزمینی در دشت رومشکان در ۲۰ سال گذشته برابر ۹ متر است.

مدیر منابع آب رومشکان گفت که افت آب‌های زیرزمینی باعث خشک‌شدن بسیاری از چشمه‌ها، متروک‌شدن بسیاری از چاه‌های کشاورزی و باعث پدیده فرونشست شده است و همه این مسائل حکایت از لزوم توجه بیشتر به طرح‌های توسعه منابع آب در لرستان به‌ویژه در کوهدشت و رومشکان دارد.

او ضمن تأکید بر ضرورت احداث سد معشوره بیان کرد که ساخت این پروژه ضمن کنترل سیلاب‌های مخرب در لرستان و تنظیم جریان پایه رودخانه کشکان می‌تواند بخش عمده‌ای از نیازهای آب شرب، صنعت و کشاورزی منطقه را مرتفع سازد و احیا و تعادل‌بخشی سفره‌های آب زیرزمینی را بهبود ببخشد.

اوژن اعلام کرد سد معشوره در چهار دهه گذشته همواره به‌عنوان یکی از مطالبات اصلی مردم لرستان مطرح بوده است و با وجود بازنگری چندباره مطالعات و داشتن مصوبات گوناگون، اما از طرف مدیران ارشد وزارت نیرو همواره مورد بی‌مهری و بی‌توجهی قرار گرفته‌است.

استان لرستان , بحران آب ,

کشت‌های تشنه در لب رودخانه

دبه وزارت نیرو برای احداث سد معشوره آنجا مشخص می‌شود که نبود این سد دبی سیلی بیش از ۶ هزار مترمکعب در ثانیه را فروردین ۱۳۹۸ در لرستان به‌راه انداخت. حجم این سیل در رودخانه کشکان حدود ۲ میلیارد مترمکعب گزارش و خسارت ۱۰ هزار میلیاردی به این استان تحمیل شد.

از سوی دیگر سد معشوره در حالی قرار بود هزاران هکتار از اراضی لرستان را مشروب کند که فقط ۲۳ درصد اراضی این استان در نبود شبکه‌های آب پایدار به‌صورت آبی است و این در شرایطی رقم‌خورده که میانگین کشوری اراضی آبی ۴۶ درصد است.

کل بارش‌های سالانه لرستان نیز حدود ۱.۵ میلیارد مترمکعب است و حدود ۱۰ درصد این سهم به‌صورت نفوذ، ۴۰ درصد به‌صورت رواناب و ۵۰ درصد نیز به‌صورت تبخیر خارج می‌شود تا همچنان خرمن‌های کشاورزی در نبود تخصیص آب تبدیل به کاه شود و حاصل کاشت و برداشت نیز «هیچ».

گزارش از فاطمه نیازی

منبع خبر : ایران اکونا

امتیاز به خبر
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
error: Content is protected !!